أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )
مقدمهء مترجم 35
فتوح البلدان ( فارسى )
روش بلاذرى همان گونه كه گفتيم بلاذرى در آغاز كتاب خود به اتخاذ يك روش كار اشاره مىكند . عناصر عمدهء اين روش عبارتند از ادغام و اختصار . منظور از ادغام اين است كه مؤلف روايتهاى مختلفى را كه استماع نموده و به عبارت ديگر دادههاى تحقيق خود را مورد سنجش و ارزيابى قرار داده و نقاط ضعف و خلاء موجود در هر يك از آنها را به كمك بقيه رفع كرده و بدين شكل آنها را با يك ديگر در آميخته و يك كل به دست داده است . البته با اينكه روش ياد شده اساس كار بلاذرى به شمار مىرود ، لكن در مواردى كه يك روايت را وافى به مقصود و صحيح مىدانسته عينا نقل كرده و از روش ادغام منصرف شده است و در موارد ديگرى هم مشاهده مىشود كه وى صور مختلف يك روايت را تماما نقل كرده است . اختصار ، دومين شيوهء كار بلاذرى است كه در پارهيى موارد جنبهء افراط به خود مىگيرد به نحوى كه مترجم ناچار شده است به كمك زيرنويسها زمينهء موضوع را براى خوانندگان روشن سازد . نقادى و تحرى حقيقت با اين حال روش اختصار نيز در اين كتاب جنبهء عموميت ندارد ، و در مواردى ، قضايا به شرح و بسط تمام مورد ذكر قرار گرفته است . به اعتقاد مترجم برخى از اين موارد شرح و بسط هنگامى پيش آمده است كه بلاذرى در صدد تكيه بر حقيقتى بوده و آن حقيقت